Rouwjuweel. Juweelontwerpster Veronique Sneyaert.

by | mrt 8, 2024 | Magazine #9 | 0 comments

Zonder meer zijn het bijzondere ingrediënten waarmee Veronique Sneyaert haar fijnbesnaarde juwelen vormgeeft. Edelmetalen en/of mooie stenen, uiteraard, maar toch vooral ontroerende verhalen over liefde, vriendschap en verdriet. Pure en persoonlijke getuigenissen, gesublimeerd in een even puur als persoonlijk kleinood. Een 16-tal rouwverhalen bundelde de ontwerpster intussen ook in een boek, ‘Schoonheid in verlies’. “Omdat ik naast de rauwe pijn en het grote gemis ook hoop en schoonheid zag.”

Van pure ambachtsvrouw ben je geëvolueerd naar een juwelenontwerpster met een missie. Toeval, of een weldoordachte stap?

mijn hoofd spoken tot ik op een dag wist welke plek ik die verhalen kon geven: in een boek. Een boek over de schoonheid in verlies. Ik vroeg de mensen achter de verhalen die mij de voorbije jaren door hun schoonheid hadden geraakt: ‘Mag jouw verhaal een deeltje van een boek over schoonheid in verlies worden en mag ik daarvoor bij jou op de koffie komen?’ Op één iemand na – daar was het verlies nog te vers – zei iedereen volmondig ja. Ik had nog nooit een boek geschreven, maar vertrouwde erop het me wel zou lukken. Ik vroeg fotografe Joke Timmermans of ze met haar pure beeldtaal die gesprekken in beeld wilde brengen. We reden naar vele plekken in Vlaanderen. We namen een met liefde gebakken appeltaart mee, dronken koffie aan huiselijke tafels en luisterden naar alles wat mensen ons wilden vertellen over hun verlies. Joke bracht deze kwetsbare gesprekken in beeld zoals alleen zij dat kan. Puur en menselijk. Het was een intense periode, want luisteren naar verhalen over rauwe pijn en groot gemis, dat komt binnen. Toch wilden deze mensen graag hun verhaal vertellen. Om diegene die er niet meer is, levend te houden. Om nog eens uren over hem of haar te kunnen vertellen. Om troost aan iemand anders te geven. Om de verhalen te versterken ging ik ook in gesprek met bijzondere mensen die verlies voor iemand anders zachter maken. Experten in hun vak die elk op hun eigen manier aandacht geven aan verdriet. Ze gaven inzichten, deelden hun expertise en vertelden ook over hun eigen verlies. Ik onthoud vooral uit deze gesprekken dat verdriet er gewoon mag zijn. In welke vorm dan ook. Ik gaf ze de naam zachtmakers want dat zijn ze.

Beide. Ik was wel degelijk op zoek naar meer bezieling in mijn werk toen Gil op mijn pad kwam. Ze vertelde dat ze haar mama net verloren was en vroeg of ik een armbandje kon maken met een V, de beginletter van haar mama’s naam.  Ze wou iets om altijd dicht bij zich te dragen. ‘Heb je nog een handgeschreven kaartje of briefje van haar?’, vroeg ik. Mijn vraag overviel haar. Ze moest weer door de spullen van haar mama wat emotioneel en confronterend was. Tegelijk was ze dankbaar omdat ik het zo persoonlijk wilde maken. Toen ze haar juweel uiteindelijk uit het doosje haalde, was ze erg geraakt. Al die emotie, door iets wat ik gemaakt had? Eerlijk, de tijd stond op dat moment even stil. En ik wist meteen: dit is wat ik wil doen. Sindsdien maak ik enkel nog juwelen met betekenis en mag ik de mooiste verhalen vertalen in iets unieks. 

Ik kan me voorstellen dat de vertaalslag van een heel persoonlijk verhaal naar een tastbaar juweel niet altijd eenvoudig is.
Soms krijg ik een heel helder verhaal te lezen, soms zijn er meerdere lagen en moet ik het verhaal even laten bezinken. Door jarenlange ervaring slaag ik er ondertussen
wel in om vrij snel tot de essentie te komen. Mensen kennen mijn stijl vaak al door mond-aan-mond reclame, mijn Instagram pagina of de website: ze kiezen bewust voor wat ik maak. Daardoor zitten we meestal al van bij het begin op dezelfde golflengte.
De meeste mensen vertellen hun verliesverhaal online: het voelt comfortabeler om dat thuis te doen, in de eigen vertrouwde, veilige omgeving. Ik lees weleens op het einde ‘goh, het was eigenlijk niet de bedoeling om zoveel te vertellen. Maar wat voelt het goed om dat te doen!’ Mij geeft het vooral de tijd en de ruimte om die verhalen tot mij te nemen. Afspraken bij mij thuis reserveer ik alleen voor verliesverhalen. Niet dat ik het belang van geluksmomenten onderschat, maar de drempel om daarover te vertellen ligt nu eenmaal lager. Die tijd behoud ik dus liever voor delicate verhalen. Voor mensen met een verlies is het ook belangrijk om te weten wie ik ben: de as, een vingerafdruk of het handschrift van diegene die ze verloren zijn vertrouwen ze niet zomaar aan eender wie toe.

Hoe slaag je er eigenlijk in om een juweel persoonlijk te maken?
Ik vertaal vaak het handschrift van iemand. Dat zo gedetailleerd mogelijk weergeven vind ik zelf heel persoonlijk en uniek, omdat het zo expliciet en heel erg eigen is. Uiteraard is een gegraveerde vingerafdruk, een beetje as, een bijzonder woord of een tekst minstens even persoonlijk. Alles wat mensen terugbrengt naar warme herinneringen van iemand die er niet meer is maak ik tastbaar in een juweel.  Heel bijzonder vind ik de koesterparel van het Berrefonds. Deze vzw stelt koesterkoffers samen voor ouders wiens kindje voor of na de geboorte gestorven is. De Koesterkoffer koestert de herinneringen aan hun kindje, om zelf niet te vergeten maar ook om over hun kind te kunnen vertellen aan iedereen die hem of haar niet heeft gezien. Het Koesterbandje, het bandje met de witte parel en het rode hartje, zit ook in de koffer. Het armbandje waarmee het overleden kindje vaak gecremeerd of begraven wordt en de bijhorende bandjes voor de mama en papa, broers en zusjes, zorgen ervoor dat het kindje en zijn gezin symbolisch voor altijd verbonden zijn. Ouders vragen me vaak om de parel in een blijvend Koesterjuweel te verwerken, als tastbare herinnering. 

Koester je thuis ook een kistje vol sieraden?
Ik draag enkel juwelen die ik zelf gemaakt heb en ze hebben allemaal betekenis. De belangrijkste is mijn trouwring. Na het verlies van mijn schoonpa, mijn schoonmeme en mijn mama zochten mijn man en ik naar iets tastbaars voor ons

Al die persoonlijke verhalen vonden eerst – mits toestemming – een plek op jouw website. Maar toen borrelde een ander idee op…

Ik zag, naast de rauwe pijn en het grote gemis, ook schoonheid en hoop in de verhalen die me verteld werden. Die hoopvolle verhalen bleven me bij en af en toe vroeg ik of ik ze ook mocht delen zodat ze konden verder leven. 

Vier jaar geleden stelde de beheerder van mijn website voor om een aantal van de mooie verhalen die ik bewaar op de verhalenpagina in een archief te plaatsen. Zo konden ze plaatsmaken voor nieuwe verhalen. Ik begreep zijn praktische en goedbedoelde suggestie, maar die voelde voor mij niet goed. Welk verhaal zou ik in dat archief zetten? Welk verhaal was lang genoeg geleden verteld? Hoe maakte ik die selectie zonder een verhaal tekort te doen? Die vragen bleven in 

Het boek was ook een geschenk voor jezelf, gaf je aan?

Door de gesprekken en het boek zijn mijn eigen verliezen zachter geworden en kreeg ik het mooiste geschenk in jaren. Psychologe An Hooghe, één van de zachtmakers, vertelde over rouwen in stilte. Ik leerde van haar dat praten niet altijd heelt en dat zwijgen heel waardevol kan zijn. Mijn oudste zus verongelukte toen ik bijna drie was. Mama rouwde in stilte en het is nu pas dat ik haar stilte als een geschenk ervaar. Daardoor heb ik geen zwaarte gekend thuis. Integendeel: mijn moeder was een warme, goedgezinde vrouw die tevreden was met kleine dingen, ondanks haar enorme verlies. Na 49 jaar besef ik dat mijn moeder mij gespaard heeft door haar verdriet dicht bij zichzelf te houden. Dat ze waarschijnlijk in haar stilte rust en troost heeft gevonden. Ik kan het haar niet meer vragen maar de gedachte troost. Ik heb geen herinneringen aan mijn zus en heb ook niet geleerd om over haar te praten. Daarom heeft ze nu een plek gekregen in mijn boek. Dit jaar ga ik ook samen met mijn enige overgebleven zus de 50ste verjaardag van haar overlijden eren met een herdenking. Het voelt goed om na zoveel jaar aandacht te hebben voor wat we allemaal in stilte gedragen hebben (glimlacht).

veroniquesneyaert.be

Tekst: Véronique Sneyaert
Foto’s: © Joke Timmermans